Warme en droge periodes komen in de tuin snel tot uiting. Het gazon wordt geel, planten gaan slap hangen en potten drogen soms binnen een dag uit. Je kunt dan iedere avond met de tuinslang aan de slag, maar slimmer inrichten maakt vaak een groter verschil.
Een tuin die goed met droogte om kan gaan begint namelijk niet bij meer water geven. De bodem, de keuze van planten en de manier waarop je de beschikbare ruimte gebruikt zijn minstens zo belangrijk. Met een paar aanpassingen kun je ervoor zorgen dat regenwater beter wordt benut en de grond minder snel uitdroogt.
Zorg dat regenwater de bodem in kan
Een volledig betegelde tuin kan regenwater moeilijk opnemen. Tijdens een flinke bui stroomt een groot deel van het water direct richting het riool. Een paar dagen later kan de grond tussen de planten alsnog droog zijn.
Meer open grond helpt om water vast te houden waar je het nodig hebt. Denk aan borders, gras, grind op een waterdoorlatende ondergrond en voegen waar planten tussen kunnen groeien.
Je hoeft daarvoor niet direct het hele terras te verwijderen. Ook het vervangen van enkele tegels door planten maakt al verschil. Vooral langs de randen van een terras of schutting zijn vaak plekken te vinden waar extra groen kan komen.
Besteed aandacht aan de bodem
Een gezonde bodem kan water beter opnemen en vasthouden. Hoe je de grond verbetert, hangt af van de grondsoort.
Zandgrond laat water snel door. Door compost en ander organisch materiaal toe te voegen, kan de bodem meer vocht vasthouden. Zware kleigrond houdt juist veel water vast, maar kan hard worden wanneer deze uitdroogt. Ook hier kan organisch materiaal helpen om de structuur luchtiger te maken.
Breng regelmatig een dunne laag compost aan tussen de planten. Wormen en andere bodemorganismen verwerken het materiaal langzaam in de grond.
Probeer de grond bovendien niet onnodig vaak diep om te spitten. Daarmee verstoor je de bodemstructuur en droogt de bovenlaag sneller uit.
Bedek kale grond
Kale aarde staat de hele dag bloot aan zon en wind. Daardoor verdampt vocht snel. Een bedekte bodem blijft langer koel en vochtig.
Je kunt hiervoor een mulchlaag gebruiken. Geschikte materialen zijn bijvoorbeeld compost, bladeren of houtsnippers. Verdeel het materiaal tussen de planten, maar leg het niet dik tegen stammen en stengels aan.
Planten zelf kunnen de bodem eveneens bedekken. Lage bodembedekkers zorgen ervoor dat zonlicht minder direct op de aarde valt. Naarmate een border dichter groeit, blijft er bovendien minder ruimte over voor ongewenst onkruid.
Kies planten die bij de plek passen
Een plant die van nature een vochtige en schaduwrijke omgeving nodig heeft, zal het moeilijk hebben in een droge border in de volle zon. Je kunt dan blijven sproeien, maar de plek past simpelweg niet goed bij de plant.
Kijk daarom eerst naar de omstandigheden in jouw tuin. Hoeveel uur zon krijgt een border? Is de grond droog of juist vochtig? En staat de plek uit de wind?
Voor warme en zonnige plekken zijn er genoeg droogtebestendige vaste planten die na het aanslaan goed met een drogere bodem kunnen omgaan. Denk bijvoorbeeld aan soorten met diepe wortels, kleine bladeren of bladeren die vocht goed vasthouden.
Let niet alleen op droogtebestendigheid. Ook hoogte, kleur en bloeiperiode bepalen uiteindelijk hoe de border eruitziet.
Zet planten niet te ver uit elkaar
Bij het aanleggen van een nieuwe border zien de planten er vaak klein uit. De verleiding is groot om veel ruimte tussen de verschillende exemplaren te laten.
Houd echter rekening met de uiteindelijke grootte van iedere plant. Wanneer de beplanting na verloop van tijd mooi dichtgroeit, wordt de bodem vanzelf beschaduwd. Hierdoor kan er minder water verdampen.
Een dichte border betekent niet dat planten boven op elkaar moeten staan. Ze hebben voldoende ruimte nodig om zich te ontwikkelen. Kijk daarom bij aankoop naar de verwachte breedte.
Door dezelfde plant op verschillende plekken te herhalen, ontstaat bovendien meer rust in de tuin.
Geef liever veel water in één keer
Iedere avond een klein beetje sproeien lijkt goed voor planten, maar kan ervoor zorgen dat vooral de bovenste centimeters van de grond nat worden. Planten ontwikkelen hun wortels vervolgens dicht bij het oppervlak.
Het is meestal beter om minder vaak, maar wel voldoende water te geven. Het water kan dan dieper in de bodem trekken. Wortels worden gestimuleerd om verder naar beneden te groeien, waar de grond minder snel uitdroogt.
Vooral nieuwe planten hebben in het begin extra aandacht nodig. Een plant die bekendstaat als sterk bij droogte moet eerst voldoende wortels ontwikkelen. Tijdens de eerste periode na het planten kan regelmatig water geven daarom nog steeds nodig zijn.
Geef water op het juiste moment
Het moment waarop je water geeft maakt eveneens verschil. Midden op een hete middag verdampt een deel van het water voordat planten er optimaal gebruik van kunnen maken.
De vroege ochtend is een geschikt moment. De bodem is dan relatief koel en het water krijgt tijd om in de grond te trekken voordat de temperatuur sterk stijgt.
Richt het water zoveel mogelijk op de bodem rond de plant. De wortels hebben het water nodig, niet de bladeren.
Controleer eerst of water geven echt nodig is. De bovenkant van de grond kan droog lijken terwijl enkele centimeters dieper nog voldoende vocht aanwezig is.
Vang regenwater op
Drinkwater gebruiken voor de tuin is niet altijd nodig. Regenwater dat op het dak valt, kun je eenvoudig verzamelen in een regenton.
Met een aansluiting op de regenpijp loopt een deel van het regenwater naar de ton. Tijdens droge dagen kun je dit gebruiken voor planten in potten en borders.
Heb je voldoende ruimte, dan zijn er ook grotere opslagsystemen beschikbaar. Maar zelfs een gewone regenton kan gedurende het tuinseizoen al van pas komen.
Plaats een deksel op de ton. Dat voorkomt dat vuil erin valt en maakt de ton veiliger voor kinderen en dieren.
Vergeet planten in potten niet
Planten in bloempotten en bakken zijn gevoeliger voor droogte dan planten in de volle grond. De hoeveelheid aarde is beperkt en een pot kan in de zon snel warm worden.
Kies daarom liever een ruime pot dan een heel klein exemplaar. Een grotere hoeveelheid potgrond houdt vocht langer vast.
Controleer of er gaten in de bodem zitten. Een pot moet water kunnen afvoeren tijdens een regenbui. Zonder afwatering kunnen wortels juist te lang nat blijven.
Zet kwetsbare potten tijdens extreem warme dagen eventueel tijdelijk op een plek met wat meer schaduw. Groepeer verschillende potten bij elkaar om te voorkomen dat ze allemaal volledig vrij in zon en wind staan.
Gebruik schaduw in je voordeel
Niet iedere plek in de tuin hoeft de hele dag in de volle zon te liggen. Bomen en grotere struiken kunnen op warme dagen waardevolle schaduw geven.
Onder een boom blijft de temperatuur vaak aangenamer dan boven een volledig betegeld terras. Ook een pergola met klimplanten kan schaduw bieden boven een zitplek.
Denk bij nieuwe beplanting daarom niet alleen aan wat er op ooghoogte gebeurt. Verschillende hoogtes maken de tuin interessanter en kunnen tegelijkertijd helpen om zon en wind te beperken.
Zet planten die van halfschaduw houden op plekken waar hogere beplanting een deel van de dag bescherming geeft.
Laat het gazon iets langer
Een strak en zeer kort gemaaid gazon kan tijdens droogte snel verkleuren. Langere grassprieten geven meer schaduw aan de bodem.
Maai tijdens warme en droge perioden daarom iets hoger dan normaal. Laat het gras ook gerust tijdelijk wat minder snel groeien.
Een geel gazon betekent overigens niet direct dat al het gras dood is. Veel grassoorten herstellen wanneer er weer voldoende regen valt.
Wie minder afhankelijk wil zijn van een perfect groen gazon kan ook een deel vervangen door borders, bodembedekkers of een bloemrijk stuk tuin.
Combineer verschillende maatregelen
Een droogtebestendige tuin ontstaat niet door één wonderoplossing. Juist de combinatie van verschillende kleine keuzes maakt verschil.
Zorg voor een gezonde bodem, laat regenwater zoveel mogelijk in de tuin zakken en voorkom grote stukken kale grond. Kies daarnaast planten die passen bij de hoeveelheid zon en vocht op hun standplaats.
Wanneer planten eenmaal goed geworteld zijn en de border dichtgroeit, heeft de tuin vaak minder extra water nodig. Regenwater wordt beter benut en de bodem blijft langer beschermd tegen zon en wind.
Zo ontstaat een tuin die niet alleen tijdens een nat voorjaar mooi is, maar ook beter om kan gaan met warme en droge zomerdagen.